Melding

Dit multimediaverhaal bevat video- en geluidsfragmenten. Zet het geluid aan.

Gebruik het muiswiel of de pijltjestoetsen om tussen pagina's te navigeren.

Swipe om tussen pagina's te navigeren.

Hier gaan we

Rivieren uit het verleden

Logo http://tudelft.pageflow.io/rivieren-uit-het-verleden

Tientallen miljoenen jaren geleden stroomden kolkende rivieren over de vlaktes van de Amerikaanse staat Wyoming, de staat met het minst aantal inwoners van de Verenigde Staten.

Vandaag de dag resteren van deze uitgebreide riviersystemen slechts dikke pakketten van zand en klei, laag voor laag opgestapeld in het zogeheten Bighorn-bekken.
Naar boven
Met hamer, houweel en drones, bestudeert geoloog Hemmo Abels de achtergelaten afzettingen van deze rivieren, die ooit over de vlaktes van de Verenigde Staten stroomden. 
Naar boven
Met zijn speurwerk reconstrueert Abels het veranderend gedrag van rivieren door de tijd, mede onder invloed van klimaatverandering. Kennis die van pas komt bij het voorspellen van de 3D karakteristiek van onze ondiepe en diepe ondergrond. 
Naar boven

Rivieren

Het droge gebied strekt zich uit over een afstand van veertig bij honderd kilometer, ruim vier keer groter dan de Veluwe.

'Gelukkig is mijn werkterrein kleiner, zo’n twintig bij twintig kilometer,' vertelt Abels. 'Maar zelfs dan blijft het zo’n uitgestrekt, groot gebied. De afgelopen jaren hebben we gewerkt aan de stratigrafie: sedimenten beschrijven, het bepalen van de volgorde en ouderdom van de lagen.' 
Naar boven
'We brengen in kaart wat voor gedrag de rivieren lieten zien en hoe dat varieerde door de tijd. Werden de geulen dieper of juist minder diep? Waren er meer of juist minder overstromingen? Wat voor typen bodems ontwikkelden zich buiten de bedding van de rivier?' 
Naar boven
Daarnaast werkt Abels regelmatig met een computermodel, waar hij veldbevindingen toetst en verfijnt met hulp van numerieke modellen van de riviervlaktes die hij bestudeert. 'Welke randvoorwaarden waren nu echt van belang bij het vormen van 35 meter dikke zandpakketten, welke in mindere mate? Daarnaast is veldtheorie in een model toe te spitsen op een specifieke toepassing nodig om onze ondergrond te karakteriseren.' 
Naar boven

Klimaatverandering

Abels reconstrueert het klimaat van het verleden, en de effecten van het klimaat op rivieren. 'De invloed van klimaat op het gedrag van riviersystemen is enorm onderbelicht.' 

In de eerste plaats kijkt Abels hoe het gedrag van een rivier wordt beïnvloed door klimaatverandering veroorzaakt door verschuivingen in aardbaan en aardas.
Naar boven
Daarnaast bestudeert hij periodes van wereldwijde, abrupte klimaatopwarming. Temperatuur, neerslag, erosie, de aanvoer van sediment – alles verandert dan. 'We bestuderen hoe klimaatvariatie een riviersysteem beïnvloedt aan de hand van achtergelaten sedimenten. Deze kennis is rechtstreeks te gebruiken voor het voorspellen van het karakter van gesteentes in onze eigen ondergrond.'

Naar boven
Zo is met dit onderzoek te verklaren hoe opvallend dikke gesteentelagen plotsklaps in de ondergrond opduiken. 'In het Bighorn-bekken treffen we een zandlaag van 35 meter dik, terwijl zeven meter daar gebruikelijk is. Ook voor de ondergrond van Nederland is dit toe te passen, we kunnen bijvoorbeeld zo beter voorspellen waar afwijkend dikke zandlichamen zich voordoen.'
Naar boven

Veldwerk

Al tien jaar lang gaat Abels iedere zomer een aantal weken op veldwerk in Wyoming. Hoe ziet het dagelijks leven eruit in zo'n dunbevolkt en uitgestrekt gebied? 
Naar boven






Ook al verblijft Abels in the middle of nowhere, hij is niet alleen. 'Ik ga altijd met een team van collega's. En er gaat ook een groep vrijwilligers mee, die helpen met het hakken in de stenen.'

Ontmoet Abels' team, van links naar rechts: Abels zelf, Dirk-Jan Walstra van Deltares, en TU Delft collega's Allard Martinius en Joep Storms.
Naar boven
Met zijn team en een groepje vrijwilligers kampeert Abels. Een paar tentjes, een tafel en wat stoelen. 'Liefst dichtbij de plek waar we onderzoek doen.'

Al is er in de afgelopen tien jaar wel iets veranderd aan het kamperen...


Naar boven
Tien jaar terug was er geen electriciteit in het kamp. 

'Nu hebben we drones, computers en mobieltjes. En die worden opgeladen met een generator. Sinds twee jaar is er ook bereik, nu zelfs 4G.'

Abels ziet nadelen. 'Studenten die meekomen, werden voorheen helemaal uit hun comfortzone gehaald. In een kamp klaag je minder: je bent blij dat je een bord eten voor je neus hebt 's avonds, en dat er koud water is om je mee te wassen. En nu wordt er aan het einde van de dag vaker op het mobieltje gekeken, in plaats van in de verte .' 
Naar boven
Dat je middenin de wildernis zit, merk je echter meteen zodra je het kamp verlaat. Er zijn veel ratelslangen. 'Vooral in de ochtend en de avond, want als ze koud zijn dan bijten ze sneller.' 

Overdag verdwijnen de slangen onder de struiken. Maar het blijft opletten. 'Als je door het gebied trekt, moet je vooral niet door de struiken banjeren. En tijdens het klimmen niet zomaar je hand op een steen leggen. Lopen en klimmen doe je net wat langzamer dan je anders zou doen.' 
Naar boven
De geologen zijn vooral in het veld of het kamp. Maar één keer per week gaan ze samen het veld uit om boodschappen te doen. De zogeheten 'dry goods'. Er gaat tussendoor ook nog een keer iemand water, verse groente, fruit en ijs voor in de koelboxen halen in het dorp. 'Als het hier warm is, gaan er iedere dag met gemak 4 gallons water per persoon doorheen.'
Naar boven
Naast zijn veldonderzoek in het Bighorn-bekken onderzoekt Abels ook andere gebieden, in Azië en Europa. Toch hoopt hij nog vaak terug te gaan naar de Bighorn-bekken. 'We hebben hier al zoveel kennis vergaard. Die kennis is niet op, eigenlijk begint het nu pas. De opgebouwde kennis vormt de basis, nu kun je allerlei diepere vragen gaan stellen. En met veel meer detail. Vragen die je elders nog niet kan stellen, omdat je daar weer vanaf nul moet beginnen.'  
Naar boven

Drone

Naar boven
Afgelopen zomer heeft Abels voor het eerst met een drone rondgevlogen die foto's en filmpjes maakt. Abels: 'Daarmee kunnen we een 3D-beeld van de geologie maken.'
Naar boven
Maar zelfs voor een drone is het gebied groot. 'Er moet dus nog vele jaren gedetailleerd gevlogen worden.'
Naar boven

Naar boven
Scroll om door te gaan Swipe to continue
Swipe om door te gaan